
Odznaczenia:
- Srebrny Krzyż Zasługi
- Odznaka ,,Za zasługi dla ochrony zdrowia”
- Odznaka ,,Za wzorową pracę w służbie zdrowia”
- Honorowa Odznaka PTP
- Medal Zasłużony dla Akademii Medycznej w Lublinie
- Medal Wydziału Pielęgniarskiego AM
- Honorowa Odznaka miasta Lublina
- Honorowa Odznaka miasta Łodzi
- Kilka dypl. uznania za opiekę nad kołem nauk. studentów
Urodziła się 3 października 1928 r. w Łodzi w rodzinie inteligenckiej. W tym też mieście rozpoczęła naukę w szkole podstawowej. Z chwilą wybuchu II wojny światowej wraz z rodziną została wysiedlona do Generalnej Guberni i zamieszkała w Warszawie, miała zaledwie 11 lat. Szkołę podstawową ukończyła na tajnym nauczaniu. Następnie uczyła się w szkole koronczarsko–krawieckiej im. Zofii Wołowskiej, która „pod płaszczykiem” szkoły zawodowej realizowała program gimnazjum. W czasie Powstania Warszawskiego działała czynnie w harcerstwie współpracując z Armią Krajową. Otrzymała przydział zadań w szpitalu powstańczym przy ul. Mokotowskiej 51. Niosła pomoc rannym, ale głównym Jej zadaniem było organizowanie i przygotowywanie materiałów opatrunkowych. Uczestniczyła również w rozpoznawaniu położenia piwnic pod budynkami przy ulicach: Pięknej, Kruczej i Mokotowskiej celem przygotowania planów przejść ewakuacyjnych. W 1945 r. wróciła do Łodzi. Ukończyła naukę w Liceum Ogólnokształcącym im. J. Czapczyńskiej. Pragnęła studiować medycynę. Egzamin wstępny zdała, ale nie została przyjęta ze względu na pochodzenie społeczne i przynależność ojca do AK. Od 1947 r. przez 2 lata kontynuowała naukę w Państwowej Szkole Pielęgniarstwa nr 1 w Łodzi przy ul. Piotrowskiej 45. Po uzyskaniu dyplomu, zgodnie z przydziałem pracy, przez 3 lata pracowała w tejże szkole jako nauczycielka zawodu w klasie, następnie jako instruktorka szkolna w oddziale niemowlęcym szpitala im. Korczaka. Z przyczyn zdrowotnych, alergii na środki dezynfekcyjne, musiała w połowie 1952 r. zrezygnować z tego stanowiska. Została skierowana do przemysłowej służby zdrowia. Do 1954 r. pełniła obowiązki pielęgniarki przełożonej w przychodni. W latach 1954–1956 pracowała dodatkowo jako instruktorka dzielnicowa ds. pielęgniarstwa przemysłowego w dzielnicy Łódź–Widzew. Prowadziła kursy dla pielęgniarek przyuczonych i młodszych, przygotowujących się do egzaminu państwowego. Jesienią 1957 r. uzyskała półroczne stypendium WHO i została skierowana na kurs higieny przemysłowej do Royal College of Nursing w Londynie. Zdobyta wiedza, jak sama napisała w swoim życiorysie, dała Jej : „…lepsze zrozumienie zagadnień ochrony zdrowia pracowników i roli jaką ma spełniać pielęgniarka przemysłowa”. W kursie uczestniczyły pielęgniarki z 10 krajów europejskich. Była więc okazja do wymiany poglądów, doświadczeń oraz porównań tego co dzieje się w tej dziedzinie w poszczególnych krajach. Oceniła to jako bardzo kształcące tym bardziej, że w tym czasie programy nauczania w szkołach pielęgniarskich nie uwzględniały powyższych zagadnień. Kurs utwierdził Ją w przekonaniu, że działania podejmowane przez Nią w pielęgniarstwie przemysłowym w Łodzi były prawidłowe i zbieżne z tendencjami światowymi. Podczas zajęć praktycznych zetknęła się z ciekawymi rozwiązaniami opieki nad pracownikami małych zakładów, co stanowiło ważny, a nie do końca rozwiązany problem w Polsce. Na kursie zaprezentowano dużo ciekawych metod pracy, materiałów i pomocy naukowych stosowanych w szerzeniu oświaty zdrowotnej. W maju 1958 r. po ukończeniu kursu i otrzymaniu certyfikatu wróciła do kraju do poprzednio wykonywanej pracy. Zdobytą wiedzę i doświadczenie starała się wykorzystać w podległych placówkach. Zorganizowała około stugodzinny kurs dla pielęgniarek zatrudnionych w przemysłowej służbie zdrowia w dzielnicy Widzew–Łódź. Pod koniec 1958 r. otrzymała propozycję powrotu do pracy w szkolnictwie na stanowisko kierownika szkolenia praktycznego w nowo otwartej, pomaturalnej Szkole Pielęgniarstwa przy AM w Łodzi. Po roku otrzymała nominację na dyrektora szkoły. Funkcję tę pełniła przez 12 lat do 31 grudnia 1971 r. Aktywnie uczestniczyła w pracach nad opracowaniem programu kształcenia pielęgniarek i nad statutem samorządu młodzieży. W celu lepszego przygotowania się do pracy pedagogicznej podjęła naukę, w systemie zaocznym, w Studium Nauczycielskim Średnich Kadr Medycznych. Po zdaniu egzaminu końcowego otrzymała uprawnienia do pracy w zawodzie nauczyciela. W 1962 r. podjęła studia zaoczne na Wydziale Pedagogiki Uniwersytetu Warszawskiego, które ukończyła w 1967 r. uzyskując tytuł magistra.
W 1965 r. wzięła udział w seminarium zorganizowanym przez WHO dla dyrektorów i wizytatorów szkół medycznych. Podczas kilkutygodniowego wyjazdu zapoznała się z osiągnięciami szkolnictwa pielęgniarskiego i organizacją kształcenia podyplomowego w Danii, Anglii i Finlandii. Zdobyta wiedza i doświadczenie okazały się bardzo przydatne w dalszej pracy na stanowisku dyrektora m. in. przy wznoszeniu nowego budynku szkolnego.
W 1969 r. podjęła studia doktoranckie. Pracę doktorską pt: „Kształtowanie stosunku do zawodu wśród uczennic Szkoły Pielęgniarstwa AM w Łodzi” obroniła pod koniec 1972 r.
W styczniu tegoż roku została zaproszona do pracy na pierwszej uczelni wyższej dla pielęgniarek w AM w Lublinie. Dziekan Wydziału Pielęgniarskiego prof. dr hab. M. Klamut zwrócił się do Niej z prośbą o zorganizowanie Zakładu Pielęgniarstwa Społecznego. Początkowo prowadziła wykłady, seminaria, ćwiczenia z metodyki nauczania pielęgniarstwa a następnie z pielęgniarstwa społecznego. Z chwilą uzyskania tytułu doktora powierzono Jej obowiązki kierownika Zakładu Pielęgniarstwa Społecznego. Była to kolejna, nowatorska praca. Brakowało podręczników i materiałów pomocniczych do prowadzenia zajęć dydaktycznych ze studentami. Kontakty z WHO utrzymywane przez wiele lat i uczestnictwo w wielu konferencjach, które odbywały się w Belgii. Holandii, Danii i RFN umożliwiły Jej zaopatrzenie się w literaturę obcojęzyczną i wymianę informacji. Zdobytą wiedzę wykorzystywała podczas zajęć dydaktycznych oraz w prowadzeniu założonego przez Nią pierwszego koła naukowego dla studentów przy Zakładzie Pielęgniarstwa Społecznego. Członkinie tego koła przygotowywały pod Jej opieką opracowania, które w konkursach zdobywały nagrody i wyróżnienia. Dla członkiń koła zorganizowała obóz naukowy, podczas którego przygotowywały się do pisania prac magisterskich. Pod kierunkiem dr Barbary Dobrowolskiej powstało 37 prac magisterskich z zakresu pielęgniarstwa. Ponadto pracowała nad programem nauczania przedmiotu pielęgniarstwo społeczne. Opracowała metodykę nauczania teorii i zajęć praktycznych, ćwiczeń teoretycznych i praktyk zawodowych. Uczestniczyła w pracach wielu innych zespołów skupiających się nad doskonaleniem programów kształcenia w wyższym szkolnictwie pielęgniarskim. Przygotowała podręcznik dla studentów wydany w 1976 r. w Warszawie przez PZWL „Metodyka nauczania przedmiotów pielęgniarskich”. Jest współautorką podręcznika dla słuchaczy średnich szkół medycznych pt: „Podstawy psychologii, pedagogiki i socjologii” wyd. I. 1977. PZWL, Warszawa (wielokrotnie wznawiane).
We wrześniu 1979 r., ze względów rodzinnych, zrezygnowała z pracy w Lublinie i powróciła do rodzinnego miasta. Podjęła pracę w Instytucie Medycyny Pracy na stanowisku adiunkta ds. naukowo–badawczych. Do czasu zatrudnienia Pani Doktor, Instytut zajmował się lekarzami zatrudnionymi w przemysłowej służbie zdrowia zupełnie nie zauważając roli pielęgniarek. Dzięki dr Dobrowolskiej, która miała nadzorować pracę pielęgniarek, został zdiagnozowany stopień przygotowania pielęgniarek i ich problemy zawodowe. Przeprowadzono szereg prac naukowo–badawczych. Przeprowadziła 2 badania ogólnopolskie dotyczące: oceny sytuacji społeczno–zawodowej i warunków pracy oraz wybranych elementów stanu zdrowia pielęgniarek w przemysłowej służbie zdrowia w Polsce; wpływu wybranych czynników na efektywność pracy pielęgniarek przemysłowych. Zorganizowała nadzór nad kierowniczą kadrą pielęgniarek przemysłowych w całej Polsce i przeprowadziła 3 kursy dla niej. Ponadto prowadziła indywidualne poradnictwo dla nowo zatrudnionych naczelnych pielęgniarek w wojewódzkich placówkach. Zorganizowała zespół ds. Racjonalizacji Pracy Pielęgniarek Przemysłowych. W 1982 r. rozpoczęła starania o zorganizowanie specjalizacji w zakresie pielęgniarstwa przemysłowego. Przygotowała program 2–letniego kształcenia, który został zatwierdzony przez MZiOSp. w 1985 r. Specjalizację tę prowadziła do 1992 r. Ponadto doprowadziła do utworzenia Sekcji Pielęgniarek Przemysłowych przy Instytucie Medycyny Pracy. W tym okresie nadal aktywnie uczestniczyła w wielu krajowych konferencjach. W swych wystąpieniach zwracała uwagę na rolę pielęgniarki w opiece nad zdrowiem pracowników. Brała udział w kilku kursach zorganizowanych w Anglii, Finlandii i Danii oraz w międzynarodowych sympozjach w Walii, Szkocji i Holandii, gdzie przedstawiła role i zadania pielęgniarek przemysłowych w Polsce i ich kształcenie. W 1983 r. wydana została „Problematyka pracy pielęgniarki środowiskowej” (współautorstwo Z. Putkiewicz), PZWL, Warszawa i „Pielęgniarstwo społeczne” skrypt dla studentów wydziałów pielęgniarskich” pod red. B. Dobrowolskiej, Lublin, AM. W 1987 r. w wydaniu powielaczowym IMP ukazała się praca „Zadania pielęgniarki przemysłowej w zakresie opieki nad młodzieżą pracującą i uczącą się w szkołach przyzakładowych” (współautorstwo z M. Pogodzińską).
W 1985 r. przeszła na emeryturę, ale nie zaprzestała aktywności społecznej na rzecz pielęgniarstwa, które pozostało w Jej sercu i twórczym umyśle na czołowym miejscu. Niezmiennie pragnęła podnosić rangę zawodu pielęgniarki i inspirować je do poszukiwań nowych rozwiązań poprzez dzielenie się własnymi doświadczeniami i przekazywanie dobrych wzorów z przeszłości. Przygotowała szereg prac np. w 1992 r. (Łódź, IMP) wspólnie z E. Mielczarek-Pankiewicz wydały książkę pt: „Opieka nad zdrowiem pracujących w środowisku pracy”. Opracowała ponad 70 życiorysów zasłużonych pielęgniarek z terenu Łodzi. Dla Polskiej Akademii Nauk opracowała życiorysy: Marii Stencel, Haliny Stefańskiej, Jadwigi Suffczyńskiej. W 1998 r. nakładem AM w Łodzi wydała książkę pt: „Opieka zdrowotna w Łodzi od 1945 r.” oraz „Kształcenie pielęgniarek i położnych w Łodzi w latach 1945–1977”.
W czasie działalności w Głównej Komisji Historycznej dokonała wielu opracowań np.: „Wczasy lingwistyczne organizowane przez PTP”, „Kształcenie pielęgniarek na poziomie akademickim”, „Kronika Szpitala im. Radlińskiego w Łodzi”. Opracowała historię szpitali w Łodzi: „Szpital im. M. Skłodowskiej–Curie”, „Szpital im. Madurowicza”, „Szpital im. L. Pasteura (św. Rodziny”) i książkę „Materiały Historyczne Pielęgniarstwa Polskiego – przyczynek do dziejów pielęgniarstwa polskiego XX wieku”, Łódź, 2013. Ponadto opublikowała ponad 180 artykułów w prasie krajowej i 10 w prasie zagranicznej. Napisała 8 recenzji podręczników, książek i programów.
Była silnie związana z harcerstwem, od czasu wojny, a w latach powojennych przez wiele lat była jego członkiem wspierającym. W latach 1948–1956 działała w PCK. Od czasu powołania Polskiego Towarzystwa Pielęgniarskiego w 1957 r. była bardzo aktywnym członkiem. Przez 13 lat od 1958 do 1971 r. była sekretarzem Zarządu Oddziału PTP, przez jedną kadencję była jego wice przewodniczącą. W latach 1972–1978 została wytypowana przez MZiOSp. na stanowisko doradcy ds. pielęgniarstwa w Światowej Organizacji Zdrowia. W 1993 r. weszła w skład Plenum ZG PTP oraz Zarządu Oddziału w Łodzi. Przez wiele lat była przewodniczącą Okręgowej Komisji Historycznej PTP w Łodzi.
Dr n. hum. Barbara Dobrowolska za całokształt pracy zawodowo–społecznej oraz postawę moralną, zasłużyła na największy szacunek, uznanie oraz najwyższe odznaczenia, także pielęgniarskie. Dr n. hum. Zbigniew Tokarski, przewodniczący Zarządu Oddziału PTP w Łodzi (w latach dziewięćdziesiątych), w artykule „Nasz kandydat do medalu…” przedstawił „sylwetkę prawdziwego profesjonalisty i znakomitej osobowości” – Pani Barbary jako kandydatki do odznaczenia Medalem Florence Nightingale. Była delegatką PTP na XIII Kongresie Międzynarodowej Rady Pielęgniarskiej we Frankfurcie i podczas obchodów stulecia Międzynarodowej Rady Pielęgniarek w Londynie w 1999 r. W 2004 r. w Limerick w Irlandii wygłosiła referat podczas międzynarodowej konferencji poświęconej ,,Postawom etycznym i zawodowym pielęgniarek i położnych III Rzeszy”.
Była aktywnym członkiem Głównej Komisji Historycznej przy ZG PTP, od 2005 r. pełniła funkcję wice przewodniczącej.
Charakteryzowała się niezwykle twórczym umysłem. Była tytanem pracy naukowo–badawczej w dziedzinie pielęgniarstwa. Dokumentowała i opracowała znaczące dla historii zawodu wydarzenia. Jak sama stwierdziła w przedmowie do „Materiałów Historycznych Pielęgniarstwa Polskiego” planowała kolejne publikacje poświęcone historii pielęgniarstwa.
Podczas Powstania Warszawskiego czynnie zaangażowała się w niesienie pomocy rannym.
Po wojnie cyt. „nie została przyjęta na studia (medyczne) w Łodzi w latach 1948 i 1950, ze względu na przynależność ojca do AK i pochodzenie inteligenckie”. Inwigilowana przez UB w 1952 r. z powodu wzięcia udziału w dniach skupienia w Laskach oraz w latach 1965–1966 w związku z otrzymanym stypendium WHO i wyjazdem do Londynu. W latach 1959–1970 wielokrotnie wzywana do KW PZPR i nakłaniana do wstąpienia do PZPR oraz do prowadzenia agitacji wśród grona nauczycielskiego.
Zmarła 11 kwietnia 2022 r., została pochowana na Cmentarzu Rzymskokatolickim pw. św. Józefa w Łodzi, przy ul. Ogrodowej 39.
Opracowała Hanna Kamińska
na podstawie materiałów archiwalnych CAPP przy ZG PTP














